Kennisbank/Regelgeving

CO₂-Prestatieladder voor aannemers: zo meet je scope 1 van je machines en voertuigen.

Wie meedingt naar openbare werken in België of Nederland, krijgt steeds vaker de CO₂-Prestatieladder op zijn bord. Voor een aannemer zit een groot deel van het werk in één post: de brandstof van je machines en voertuigen, van graafmachine en wiellader tot bestelwagen en vrachtwagen. Hier lees je wat de Ladder vraagt, wat er verandert met handboek 4.0, en hoe je die uitstoot per werf zo meet dat een auditor ze kan nagaan.

Thibaut De RidderHead of Product, monytr7 min leestijd

Wat is de CO₂-Prestatieladder?.

De CO₂-Prestatieladder is een certificeringssysteem waarmee een organisatie aantoont dat ze haar CO₂-uitstoot kent, vermindert en daarover communiceert. De Nederlandse stichting SKAO beheert het instrument; in België coördineert BENOR de toepassing. Een erkende certificerende instelling voert de audit uit.

Openbare opdrachtgevers gebruiken het certificaat op twee manieren:

  • Als gunningvoordeel: een fictieve korting op je inschrijvingsprijs, groter naarmate je hoger op de Ladder staat.
  • Als eis: zo vroegen Infrabel en De Werkvennootschap in recente opdrachten niveau 5.

Handboek 4.0: van vijf niveaus naar drie treden.

  • Handboek 4.0 verscheen op 14 januari 2025. Sinds 14 juli 2025 kan je je erop laten certificeren.
  • De vijf niveaus van handboek 3.1 maken plaats voor drie treden: trede 1, CO₂ reduceren in je eigen organisatie (scope 1 en 2, ruwweg de oude niveaus 1 tot 3); trede 2, CO₂ reduceren met de keten; trede 3, CO₂ reduceren naar nul in 2050.
  • Audits volgens 3.1 kunnen nog tot 14 januari 2027. De laatste 3.1-certificaten lopen uiterlijk in januari 2028 af.
  • Tot 14 januari 2027 aanvaarden aanbestedingen op basis van 3.1 ook 4.0-certificaten, als overgangsregel: trede 1 geldt als niveau 3, treden 2 en 3 als niveau 5.

Voor je machines en voertuigen verandert het principe niet: scope 1 blijft de basis van elke trede.

Wat de Ladder vraagt van je machines en voertuigen.

  • Een jaarlijkse emissie-inventaris met scope 1 en 2. Scope 1 is de brandstof die je zelf verbruikt: in machines, bestelwagens, vrachtwagens en bedrijfswagens. Scope 2 is je elektriciteit, ook die waarmee je elektrische machines en voertuigen laadt.
  • Zakelijke kilometers met privéwagens vallen onder scope 3. Op trede 1 mag je zelf kiezen of je die rapporteert.
  • Een CO₂-projectdossier bij projecten met gunningvoordeel, met de uitstoot van dat project: scope 1 en 2, plus materiële scope 3.
  • Emissiefactoren uit de officiële lijst.
  • Een keuze voor scope 1: well-to-wheel (inclusief productie en transport van de brandstof) of tank-to-wheel (enkel de uitlaat). Kies je tank-to-wheel, dan horen de emissies uit de productie van de brandstof (well-to-tank) toch mee in je aanpak voor reductie, communicatie en samenwerking.

Waar het in de praktijk misloopt.

  • Tankbonnen per depot, niet per werf. Het projectdossier vraagt de uitstoot per project, maar de brandstof komt uit één tank of één leveranciersfactuur.
  • Tankkaarten per voertuig, maar niet per werf: je weet wat een bestelwagen tankte, niet voor welk project hij reed.
  • Machines die in dezelfde maand op meerdere werven staan.
  • HVO dat als gewone diesel geteld wordt. Dan rapporteer je veel te hoog.
  • Elektrische machines en voertuigen die uit beeld verdwijnen. Ze staan op 0 in scope 1, maar hun stroomverbruik hoort in scope 2, ook als ze thuis of op de werf laden.
  • Gemiddelden zonder bron: een verbruik dat ooit in Excel werd gezet, zonder dat iemand weet waar het vandaan komt.

Zo meet je scope 1 per machine, per voertuig en per werf.

  1. Leg per machine en per voertuig het verbruik vast uit de best beschikbare bron: de brandstofteller, het verbruik dat de machine of het voertuig zelf meldt, de tankkaart, of een ingegeven gemiddelde (per draaiuur voor machines, per 100 km voor voertuigen). Noteer welke bron je gebruikte.
  2. Koppel machines en voertuigen aan werven via hun locatie, zodat uren, kilometers en brandstof per project optellen.
  3. Reken met de juiste emissiefactor: die van de juiste brandstof (pompdiesel, HVO …) en het juiste jaar, uit de officiële lijst.
  4. Toon wat je niet weet: welk deel van je draaiuren gemeten, geschat of onbekend is.
  5. Leg je methode vast: welke lijst, welke editie, well-to-wheel of tank-to-wheel. Dat is precies wat een auditor naloopt.

Hoe monytr helpt.

monytr haalt draaiuren, kilometers, brandstof en locatie rechtstreeks uit je machines en voertuigen, van elk merk. Het berekent scope 1 en 2 per machine, per voertuig en per werf, met de emissiefactoren die Ladder-auditoren gebruiken. Per werf krijg je een samenvatting als basis voor je CO₂-projectdossier, met de bron en editie van elke factor.

→ Meer over CO₂ reporting

Probeer de gratis CO₂ calculator →

Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen

Even samen bekijken

Boek een gesprek van 30 minuten.

We tonen je het platform - stationair draaien, storingscodes, brandstof en bezettingsgraad op één scherm - en zeggen eerlijk of het bij jouw machinepark past.

Neem contact op
Blijf lezen

Meer uit de monytr Kennisbank.